1
استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم
2
دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه خوارزمی، شهر کرج، استان البرز، ایران
10.22034/jff.2026.1008
چکیده
آیهی «قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا…»، کانون گفتوگوها میان مفسران شیعه و اهلسنت بوده است. مهمترین چالش این آیه، تبیین دقیق مفهوم «ظلم» در اعتراف حضرت آدم (ع) و نسبت آن با مقام عصمت است. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از روش معناشناسی، در پی بازخوانی این مفهوم بر پایهی منابع روایی فریقین و تحلیل سیاقی آیات مرتبط است. در این مطالعه، واژگان کلیدی همچون «ظلم»، «ذنب» و «عصی» با تکیه بر منابع لغوی و روایی بررسی شده و نشان داده شده است که «ذنب» در لغت نه بهمعنای گناه تشریعی، بلکه در اصل به مفهوم «دنباله و پیامد فعل» دلالت دارد. بر این اساس، لغزش حضرت آدم(ع) از سنخ مخالفت با نهی مولوی نبوده، بلکه پیامدی طبیعی و تربیتی داشته و در قلمرو «ترکِ اولی» و «فوت مصلحت» قابل تفسیر است. تحلیل سیاقی آیات، بهویژه آیهی «فَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى»، نشان میدهد که «غَوی» در کنار «عَصى» بر «انحراف از رشد» و «جهل به عاقبت» دلالت دارد، نه بر غضب الهی یا ارتکاب گناه اصطلاحی. یافتههای تطبیقی روایات شیعه و اهلسنت نیز بیان میکند که هر دو جریان تفسیری، علیرغم تفاوتهای جزئی در نقل روایات، در اصل تقدیری بودن واقعه، ارشادی بودن نهی الهی و تنزیه حضرت آدم (ع) از معصیت حقیقی همنظرند.
"A Comparative Re-evaluation of the Concept of Ẓulm (Wrongdoing) in the Confession of Prophet Adam (A.S.); A Semantic and Narrative Analysis in Light of Shi'a and Sunni Exegeses"
نویسندگانEnglish
Mohammad Mahdi، Kariminiya
1
Mohammad Abed Farahani,
2
1
Assistant professor and member of the academic staff of the Holy Quran University of Sciences and Education
2
Master's student, Quran and Hadith Sciences, Kharazmi University, Karaj City, Alborz Province, Iran
کریمی نیا,محمدمهدی و فراهانی,محمّدعابد . (1404). بازخوانی تطبیقی مفهوم ظلم در اعتراف حضرت آدم (ع)؛ تحلیل معناشناختی و روایی در پرتو تفاسیر شیعه و اهلسنت. دوفصلنامه علمی تفسیر تطبیقی روایی, 2(3), 5-30. doi: 10.22034/jff.2026.1008
MLA
کریمی نیا,محمدمهدی , و فراهانی,محمّدعابد . "بازخوانی تطبیقی مفهوم ظلم در اعتراف حضرت آدم (ع)؛ تحلیل معناشناختی و روایی در پرتو تفاسیر شیعه و اهلسنت", دوفصلنامه علمی تفسیر تطبیقی روایی, 2, 3, 1404, 5-30. doi: 10.22034/jff.2026.1008
HARVARD
کریمی نیا محمدمهدی, فراهانی محمّدعابد. (1404). 'بازخوانی تطبیقی مفهوم ظلم در اعتراف حضرت آدم (ع)؛ تحلیل معناشناختی و روایی در پرتو تفاسیر شیعه و اهلسنت', دوفصلنامه علمی تفسیر تطبیقی روایی, 2(3), pp. 5-30. doi: 10.22034/jff.2026.1008
CHICAGO
محمدمهدی کریمی نیا و محمّدعابد فراهانی, "بازخوانی تطبیقی مفهوم ظلم در اعتراف حضرت آدم (ع)؛ تحلیل معناشناختی و روایی در پرتو تفاسیر شیعه و اهلسنت," دوفصلنامه علمی تفسیر تطبیقی روایی, 2 3 (1404): 5-30, doi: 10.22034/jff.2026.1008
VANCOUVER
کریمی نیا محمدمهدی, فراهانی محمّدعابد. بازخوانی تطبیقی مفهوم ظلم در اعتراف حضرت آدم (ع)؛ تحلیل معناشناختی و روایی در پرتو تفاسیر شیعه و اهلسنت. دوفصلنامه علمی تفسیر تطبیقی روایی. 1404;2(3):5-30. doi: 10.22034/jff.2026.1008
